مسيح ذبيحى
59
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
ضياء الدوله تعميرى بسزا كرده و بعضى تصرّفات و الحاقات بر بناى سابقه افزودهاند و امروز ارگ سمنان از ابنيهء عاليهء دولتى محسوب و مشتمل بر حياطهاى متعدده ديوانخانه و خلوتها و اندرون و حمام و اصطبل و كالسكه و غيره است . / 77 / در بيرون ارگ باغ و عمارت مرحوم ضياءالدوله است كه تماما از آجر و مشتمل بر تحتانى و فوقانى و حوضخانه عالى است كه زوار و اشخاص محترم در آنجا اقامت مىكنند و كاروانسراهاى متعدد براى زوار در مقابل ارگ ساختهاند و وصل به امامزاده ابراهيم عليه السلام كه در سمت غربى ارگ است دو كاروانسرا ساخته و بالاخانه متعدد دارد و تلگرافخانهء دولتى در يكى از حياطهاى ارگ و از خارج هم درب دارد . شهر سمنان از بناهاى قديم و نسبت اين بنا را به طهمورث مىدهند و امروز داراى ابنيهء عاليه و نسبة آباد و پر جمعيت است . اسامى محلات از اين قرار است : محله ماسنار ، لتى بار ، اسفنجار ، چوب مسجد ، شاه جوق ، كودى در ، كل شمقاق ، فرادقان ، مليحى ، كودان كوه . از سمنان به آهوان شش فرسخ و راه مايل به سمت مشرق و يك فرسنگى سمنان نقطهايست موسوم به حوض مرحوم ملّا محمد سمنانى ، در قناتى بنايى به شكل آب انبار از آجر ساخته و پلهها قرار داده كه به آب مىرسد . از براى عابرين مفيد است . از حوض كه مىگذرد تا دو فرسخ جاده مسطح و آب و آبادى در كنار و نزديك جاده نيست و راه همه جا رو به بلندى است و منتهى به گردنهء كوچكى مىشود كه اول دره و ماهور است و تقريبا سه فرسنگ اين درهها امتداد دارد و راه ناهموار است تا به جلگهء آهوان برسد . بعضى مزارع و آبادى از سه فرسنگى سمنان هست تا يك فرسخ و نيمى آهوان قريه كهلا و محمد آباد سمت راست جاده مسافتى دارد و طرف چپ جاده دامنهء كوهها قريه چاشتخواران و مزرعهء رويان است كه جاى با صفا و آب گوارايى دارد و رشتهء قنات از جلو قهوهخانه مىگذرد و يكى دو مزرعهء جديد و يك قهوهخانه و طويلهء تازه هم ساختهاند . از اين نقطه تا خود آهوان راه پست و بلند ميان تپهها و كوههاى كوچك است و آبادى نيست . / 78 / در آهوان دو كاروانسرا و يك چاپارخانهء خراب است . يكى از كاروانسراها از سنگ ساخته شده و بناهاى انوشيروان معروفست و منهدم شده و ديگرى كاروانسراى شاه عباس است كه از آجر ساخته شده ، به قدرى كثيف نگاه داشته و مواظبت نكردهاند كه